Të gjithë e njohim shqetësimin. Para një provimi, një interviste, një vendimi të rëndësishëm apo një situate të panjohur — është normale të ndihemi të tensionuar.

Dhe jo gjithmonë është problem. Në një nivel të caktuar, ankthi na ndihmon të jemi më të vëmendshëm dhe të përgatitemi për atë që na pret.

Vështirësia fillon kur shqetësimi bëhet i shpeshtë, i vështirë për t’u kontrolluar, dhe nis të ndikojë në mënyrën si e jetojmë ditën.

Si mund të shfaqet ankthi?

Ankthi nuk shfaqet njësoj te të gjithë. Te disa njerëz ndihet kryesisht në trup; te të tjerë jeton më shumë nëpër mendime dhe sjellje.

Disa shenja mund të jenë:

  • mendime të vazhdueshme dhe skenarë “po sikur…”;
  • vështirësi për t’u qetësuar;
  • shqetësim pothuajse i përhershëm;
  • vështirësi në përqendrim;
  • shmangie e situatave që sjellin shqetësim;
  • nevoja për t’i kontrolluar gjërat vazhdimisht;
  • tension dhe nervozizëm;
  • vështirësi me gjumin.

Shpesh njeriu i thotë vetes:

“Unë jam thjesht tip që shqetësohem shumë.”

Por ndonjëherë ajo që duket si pjesë e karakterit është, në të vërtetë, një mënyrë e mësuar për ta përballuar ankthin.

Pse mendja shqetësohet kaq shumë?

Mendja jonë përpiqet të na mbrojë: parashikon, llogarit, kërkon të shmangë rrezikun.

Kur përballemi me pasiguri, ajo fillon të kërkojë përgjigje për çdo mundësi:

“Po sikur të ndodhë kjo?”

“Po sikur të gaboj?”

“Po sikur diçka të shkojë keq?”

Problemi është se jo çdo situatë mund të parashikohet apo kontrollohet. Dhe kështu krijohet një cikël: shqetësim, kontroll, pak lehtësim — dhe pastaj shqetësim përsëri.

Ta njohësh këtë cikël është hapi i parë për ta ndryshuar.

Kur duhet të kërkojmë mbështetje?

Nëse ankthi po ndikon në gjumin, marrëdhëniet, shkollën a punën, përqendrimin apo aktivitetet e përditshme, mund të jetë e dobishme të kërkohet mbështetje profesionale.

Nuk është e nevojshme të presim që vështirësia të bëhet shumë e madhe për të kërkuar ndihmë.

Një konsultë psikologjike ndihmon të kuptohet çfarë po ndodh, cilët faktorë e ushqejnë ankthin dhe cilat mënyra përballimi funksionojnë vërtet.

Në fund

Të ndihesh në ankth nuk do të thotë se ka diçka “gabim” me ty.

Por nëse ankthi ka filluar të drejtojë vendimet, sjelljet ose mënyrën si jeton — ia vlen t’i kushtosh vëmendje.

Psikologe Rexhina